Eleştirel Okuyucu İçin


Akademi / Çarşamba, Ocak 16th, 2019

Eleştirel Okuyucu için Kontrol Listesi

Bu bölümde, size psikoloji dergilerinde sunulan bilgilerin daha iyi tüketicisi olmak için yardımcı bazı ipuçları sunulmaktadır. En önemli öneri, bir makaleyi aceleye getirmekten kaçınmaktır. Bunun yerine, her bölüm sonunda durmak ve burada listelenen sorulara cevaplarını yazmak yararlı olabilir. İlk başta bu zor gelebilir, ancak alıştırma yaptıkça bu işlem otomatikleşir ve çok az ek zaman gerektirir.

Giriş

1.Yazarın amacı nedir? Giriş, ilgilenilen kavrama ilişkin literatürde yer alan önceki araştırma ve derlemelerin nedenlerini açıklar. Bir veya daha fazla kuram araştırmayla ilişkiliyse, giriş kuramların temelini oluşturan yordamaları verir. Diğer alanlardaki bilim adamlarında olduğu gibi, psikologlar da, mutlaka davranışın altında yatan mekanizmalar ve kuramsal yorumlar hakkında aynı fikirde olmak zorunda değildir. Yazar, giriş bölümünde birden fazla kuramı sunabilmesine rağmen elde edilen bulguların, yordama ve açıklamaya eşit düzeyde katkı sağlamadığını da göstererek ilerleyecektir. İnandığı bazı kuramları ve sonrasında da reddetmeyi planladıklarını resmetmeye çalışacaktır.

2.Deneyde sınanacak denenceler nelerdir? Bunun cevabı giriş bölümünde açık ve doğrudan belirtilmiş olmalıdır.

3.Bu denenceyi sınamak için bir deney düzenlemem gerekseydi, ne yapardım? Bu soru, giriş için anahtar sorudur. Makalenin yöntemine devam etmeden önce bu soruya cevap vermeye çalışmalısınız. Birçok deney, davranışı test etmek ve yazar tarafından geliştirilen belirli bir kuramsal çerçeveyi desteklemek için sistematik bir bağlam içinde yapılır. Yazar, iyi bir kelime üstadıysa, bir sonraki bölümü bitirdikten sonra, makalesinde savunduğu yöntemi kabul etmeniz olasıdır. Akıllı bir yazar, girişin içinde bu sorunun cevabını vermiş olacaktır; bu uygulama, sizi bağımsız bir yöntem bildirme konusunda oldukça zorlayacaktır. Denencenizi test etme yönteminiz için temel görüşlerinizi yazın.

Yöntem

Üçüncü soruya cevabınızı yazarınkiyle karşılaştırın. Eğer kopya çekmediyseniz muhtemelen onunkinden farklı olacaktır. Şimdi, şu soruları (a-c) cevaplayın.

4(a).Benim önerdiğim yöntem yazarınkinden daha mı iyi? Her ne olursa olsun, sizin veya yazarın yönteminin hangisinin daha iyi olduğunu karşılaştırmak, pasif olarak kabul etmek yerine, sizi yöntem üzerinde düşünmeye zorlayacaktır.

4(b).Yazarın yöntemi denenceyi gerçekten sınar mı? Bazen denencenin önceliği acildir, denence giriş ve yöntem bölümleri arasında gözden kaybolur. Her zaman kullanılan yöntemin yeterliliğini ve denenceye uygun olup olmadığını ilk elden kontrol edin.

4(c).Bağımsız, bağımlı ve kontrol değişkenleri nelerdir? Bu, açık bir sorudur ve hızlı bir şekilde cevaplanabilir. Değişkenleri listelemek, yöntemi pasifçe okumanızı önlemeye yardımcı olur. Önerdiğiniz yöntem ve yazarınki arasındaki farklılıkları çözdüyseniz, bir sonraki sorunun cevabına geçin.

5.Yazarlar tarafından belirtilen denekler, araç gereçler ve materyaller ile işlemleri kullanarak, bu deney için hangi sonuçları tahmin edebilirim? Bu soruya, bulgular bölümünü okumadan önce kendi başınıza cevap vermeniz gerekir. Kendinize yardımcı olmak için denenceleri, bağımsız ve bağımlı değişkenleri gözden geçirin. Tek bir sonucu tahmin etmenin imkansız olduğunu düşünebilirsiniz. Aslında bu bir sorun değildir, çünkü yazarın belki de gerçekte birden fazla tahmini vardır. Yazar olası sonuçları daraltmak için bazı ön çalışmalar yapmış olabilir ya da bulgular beklenmedik şekilde çıkmış ve sonuçlara göre, girişin önceki hâlini yeniden düşünmek ve değiştirmek zorunda kalmış olabilir. Tahmin ettiğiniz en olası sonuçları şematize eden bir taslak çizin.

Bulgular

Bulguları tahminlerinizle karşılaştırın. Aynıysa 7(a), 7(b) ve 7(c) ile devam edin. Değilse 6. soruya cevap verin.

6.Yazar beklenmeyen bulgularla karşılaştı mı? Biraz düşündükten sonra, iki vargıdan birine ulaşacaksınız; ya sizin tahmininiz yanlış ya da bulgulara inanmak zor: Belki de, yazarın seçtiği yöntem uygunsuz ve belirtilen denenceleri sınamada yetersiz ya da kontrolsüz değişim kaynakları araştırmaya eklendi. Ya da deney tekrarlanacak olsa, belki bu sonuçlar tekrar elde edilemeyecek. Hatta kendi deneyinizi yapmayı bile deneyebilirsiniz. Eğer deneyi tekrarlayacaksanız sonuçlarına bakın.

7(a).Bu bulguları nasıl yorumlayabilirim?

7(b).Bulgulara ait yorumumdan uygulamaya yönelik ne tür çıkarımlarda bulunabilirim? Tartışmayı okumadan önce, bu soruya ve 7(a)’daki soruya kendi cevabınızı vermeye çalışın.

7(c).Bu bulgular için başka herhangi bir açıklama düşünebilir miyim? Veriler yordandığı şekilde olsa bile, sonuçların neden bu şekilde olduğunun birden fazla sebebi olabilir. Çoğunlukla, ilk deneyi takip eden alternatif açıklamaları ortadan kaldırmak için yapılmış ek deneyleri içeren, çoklu deneylerle karşılaşacaksınız. Alternatif bir denenceyi sınamak için yeni bir deney üzerine düşünmeyi deneyebilirsiniz.

Tartışma

Daha önce de belirtildiği gibi tartışma bölümü, yazarın vargıları temelinde verilerin yorumlanmasını içerir. İyi bir tartışma bölümü, girişte yöneltilen soruya, okuyucuyu konunun tam merkezine getirecek anlatısal bir tepki verir. Ayrıca, yazar deneysel sonuçların uygulamaları ve doğurgularıyla ilgili fikirler sunarak kendi vargılarını genişletir.

Eleştirel bir okuyucu olarak, bulguları kendi yorumunuzla inşa edin. Kendi yorumunuzun faydalarıyla yazarınkini karşılaştırın. Hangisini tercih edersiniz? 8(a) ve 8(b) sorularını cevaplamak, kendinizin ve yazarın bulgular hakkındaki yorumunu eleştirel olarak değerlendirme konusunda size yardımcı olacaktır. 8(c) ve 8(d)’yi cevaplamak, konunun gelecekteki muhtemel yönleri hakkında eleştirel düşünmenize katkı sağlayacaktır.

8(a).Benim yorumum mu, yoksa yazarların yorumu mu verileri daha iyi temsil ediyor? Yazarların, raporun diğer bölümlerine kıyasla, tartışma bölümünde daha serbest olmasına izin verildiğinden, veri aracılığıyla garantilenmeyecebilecek sonuçlar bildirmeleri olasıdır. Diğer durumlarda, yazarlar büyük ölçüde uygun çıkarımlara varır ve bu çıkarımları verinin destekleyebileceğinin ötesinde genişletirler. Araştırmacı bağımlı değişken sınırlılıklarının farkına varmada başarısız olduğunda ikinci durum genellikle oluşur.

8(b).Bulguların yorumuna ve çıkarımlara dair ben mi yoksa yazar mı, daha ikna edici bir tartışma sunuyor? Bu soru 8(a)’ya yöneltilen ikincil sorudur. Bununla birlikte, bu soruyu dikkate alarak araştırmanın genel bütünlüğü ile ilgili değerli bilgiler elde edebilirsiniz. Bir araştırmacının sorumluluğu, sıkı kontrollü bir deney yapmanın ötesindedir; araştırmanın altında yatan mantığı ve kuramı göz önünde bulundurmalıdır. Yazarın, bulguların işaret ettiği göstergeleri tanımlamada sergilediği ustalık, araştırmanın bütünü hakkında iyi bir fikir verir.

8(c).Hangi sorular cevaplanmamış olarak kaldı? Hiçbir çalışma tüm soruları yanıtlamaz. Literatürle ilgili genel soruları bırakabilir ya da belki de yazarlar tarafından göz ardı edilmiş bazı özel veri noktaları nedeniyle tıkanabilirsiniz.

8(d).Hangi ek çalışmaları yapabilirim? Bulgular için hâlâ başka açıklamalar olduğunu hissedebilir ya da 8(c)’deki sorulara cevap vermek isteyebilirsiniz. 3. soruya geri dönün: Bu denenceyi sınamak için bir deney düzenlemem gerekirse, ne yapardım. Araştırma süreci asla bitmez. (s. 105-108).

Kantowitz, B, H., Roediger III, H. L. ve Elmes, D. G. (2014). Deneysel psikoloji (N. Er ve Y. A. Duyan, Çev.). Ankara: Nobel. (Orijinal çalışma basım tarihi: 2008).


Lütfen orijinal kitabı satın alınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir